De Vlaamse imamopleiding laat op zich wachten. Nochtans is een Vlaamse, kritische universitaire theologische opleiding noodzakelijk voor de ontplooiing van een Europese islam én bevorderend voor de integratie van de Vlaamse moslims.  Het Centrum voor Migratie en Interculturele Studies van de Universiteit Antwerpen toont zich een gewillige partner.

Meer dan zeven jaar geleden besliste het Vlaams Parlement op mijn initiatief  dat Vlaanderen een eigen imamopleiding krijgt. Deze opleiding wordt dan georganiseerd binnen een nog op te richten faculteit islamitische godsdienstwetenschappen. We zijn intussen nog altijd niet zo ver. Terwijl in het Regeerakkoord 2004-2009 een duidelijke intentie aanwezig was om tot een Vlaamse imamopleiding te komen, wordt in het huidige regeerakkoord enkel zijdelings opgemerkt dat de inspanningen zullen voortgezet worden. De tweede editie van de postacademische vorming "Verdieping in de Islam", die het opstapje naar een volwaardige imamopleiding moet vormen, kon dit jaar zelfs niet georganiseerd worden bij gebrek aan reactie op de aanvraag van de inrichter, het Centrum voor Migratie en Interculturele Studies (CeMIS) van de UA. Daarom zal ik aanstaande donderdag Minister Pascal Smet ondervragen over de voortgang bij de uitbreiding van het opleidingsaanbod.

Het overgrote deel van de Vlaamse imams komt momenteel nog altijd uit het land van herkomst van de geloofsgemeenschap, wat in ons geval dus voornamelijk Marokko en Turkije betekent. Deze imams zijn dikwijls niet geïntegreerd en spreken geen of onvoldoende Nederlands of Frans. In vele gevallen hebben ze geen enkele kennis van ons wettelijk kader of onze sociale en culturele normen. Ze blijven meestal maar enkele maanden of jaren, en kunnen er dus ook geen voeling mee krijgen. Op die manier kunnen Vlaamse islamitische gelovigen natuurlijk nooit terecht bij hun imam voor antwoorden op vragen over het leven als moslim in onze westerse, geseculariseerde maatschappij. De imam vormt zo voor de gelovigen geen brug tussen samenleving en geloof, maar een rem op de integratie. Naar geïntegreerde imams, die onze taal spreken en onze leefwereld kennen, wordt trouwens door een meerderheid van de moslimjongeren zelf gevraagd. De problematiek is dus duidelijk en de oplossing lijkt logisch: Vlaamse imams dienen lokaal opgeleid te worden.

Net zoals Duitsland fier demarreert uit het Europese economische peloton, doet het dat ook op dit vlak. In oktober vorig jaar werd beslist om drie universiteiten te steunen bij het inrichten van volwaardige imamopleidingen. Essentieel daarbij is, dat kritisch theologisch onderzoek de basis van deze opleidingen zal vormen. Sindsdien kwamen er zelfs nog twee universitaire theologische opleidingen bij zonder structurele steun van de staat. Die snelle evolutie zien we in ons land echter niet. In Vlaanderen werd door de UA in 2008 een stappenplan naar de creatie van een islamitische theologische faculteit ontworpen. Op deze ladder zijn we nog niet verder dan de eerste tree. Vorig jaar werd de postacademische vorming "Verdieping in de Islam " door het CeMIS ingericht. CeMIS had graag dit jaar een nieuwe editie georganiseerd én een Academische Werkgroep in haar schoot opgericht die de uitbouw van een bijkomend opleidingsaanbod zou verzorgen. Ze kreeg hier dit jaar echter niet de kans toe, en het Departement Onderwijs moet nog altijd beslissen of de vorming gefinancierd wordt. Momenteel is er voor beide vragen in elk geval geen budget voorzien, aldus de Minister.

44 studenten die de opleiding hebben aangevat, vooral islamleerkrachten, kunnen geen herexamens afleggen en blijven zo zonder diploma zitten. De al opgebouwde expertise die ooit tot een volwaardige opleiding zou moeten leiden dreigt verloren te gaan, en Vlaanderen zou nog verder van een eigen imamopleiding staan dan nu.  Er moet binnen de opleiding voor continuïteit worden gezorgd, en CeMIS dient net gestimuleerd te worden om het aanbod stelselmatig uit te breiden. Een Europese islam kan zich enkel ontplooien door de integratie van de islamitische theologie binnen onze universiteiten. Daarom moet onze overheid ook proactief zijn in het tot stand brengen van zo'n opleiding, net als in onze buurlanden.