De toestand van de Vlaamse internaten kwam begin april op de voorgrond. De Vlaamse Onderwijsinspectie ging langs bij alle 141 Vlaamse internaten. De helft werd aangemaand om op korte termijn verbeteringen aan te brengen om in orde te zijn met de voorschriften. Ruim een kwart van de internaten scoort ondermaats op vlak van hygiëne, 40 procent moet werk maken van extra brandveiligheid. Tezelfdertijd stijgt de vraag naar plaatsen in internaten, onder meer door een grotere instroom in de jeugdzorg. Wat is de rol van die internaten in het Vlaanderen van vandaag?

Die vraag stelde ik afgelopen donderdag aan minister Smet in het Vlaams Parlement. Uit de hoorzittingen van de Commissie Jeugdzorg, die de sterk gestegen instroom van jongeren in de jeugdzorg onderzoekt, bleek al dat er ook niet alleen in stijging is in aantallen, maar ook een verandering van het soort instroom. Er zijn weliswaar meer eenoudersgezinnen en tweeverdieners. Voor sommige van deze ouders kunnen internaten een oplossing vormen. Steeds meer en meer jongeren worden door de jeugdrechter ook 'geplaatst' in een internaat. Zo'n 3,9% van de jongeren in internaten wordt doorverwezen door de jeugdrechter of het Comité Bijzondere Jeugdzorg.  Onder meer onder invloed van deze evolutie vragen vele internaten om capaciteitsuitbreiding.  

De pedagogische relevantie van internaten is niet te onderschatten. Sommige specifieke studierichtingen zijn vaak niet dicht bij huis te vinden. Bepaalde leerlingen hebben nu eenmaal behoefte aan een gestructureerd leven om goede studieresultaten te behalen. Internaten zijn steeds meer een preventief instrument om de studiekwaliteit en het gedrag van leerlingen op een positieve manier te beïnvloeden.  Internaten zijn een belangrijk element van de zorgbreedte die het onderwijs aanbiedt.  Ze  zijn een verlengstuk van het gezin geworden, en vervullen meer en meer een rol in de opvoedingsondersteuning.  Soms krijgen probleemgezinnen weliswaar een individuele begeleiding, maar het is bijna onmogelijk een gezin altijd individueel te begeleiden in de opvoeding van hun kinderen. Daar kan een collectieve aanpak in sommige gevallen beter zijn.

Als je jongeren tijdig wat structuur kunt geven, voorkom je dat het probleemjongeren worden die afglijden. Internaten mogen daarom niet verworden tot instellingen waar enkel probleemjongeren naartoe gestuurd worden, want dan zitten we fout. We dienen er over te waken dat internaten een positief project kunnen blijven uitdragen. Een plaats waar vele jongeren structuur kunnen vinden.