22 januari 2005 

In het Vlaams parlement begint volgende week de bespreking van de beleidsnota onderwijs van minister Frank Vandenbroucke, die als titel heeft 'Vandaag kampioen in wiskunde, morgen ook in gelijke kansen'. Aan de vooravond van die bespreking geeft Ludo Sannen, in een vorig leven nog even minister voor Groen!, maar tegenwoordig volwaardig groen-rood lid van de sp.a-Spirit-fractie in het Vlaams parlement, zijn visie op het gelijkekansenbeleid.

Ludo Sannen: "Gelijke kansen is meer dan de gelijke toegang tot het onderwijs realiseren. Vooral de gelijke uitstroom is belangrijk. Iedereen moet hetzelfde profijt kunnen trekken uit het onderwijs, dezelfde vruchten kunnen plukken. Ieder kind moet gelijke kansen krijgen om zijn talenten te kunnen ontwikkelen, al zijn die talenten zelf natuurlijk verschillend. En dat kan botsen met de onderwijsvrijheid."

Kan u dat eens uitleggen?

"Neem het decreet op de gelijke onderwijskansen. Dat vertrekt van een algemene inschrijvingsplicht, en dus het min of meer absolute recht van de leerlingen - die zich op tijd inschrijven - om les te volgen in de school van hun keuze. Maar wat lees ik vorige week in uw krant? Dat de directeur van basisschool de Mozaïek in Beringen-Mijn vraagt om het inschrijvingsrecht opnieuw af te schaffen, omdat het van zijn school opnieuw een concentratieschool dreigt te maken."

Een pervers effect van het gelijke onderwijskansendecreet?

"De school heeft zo'n goede reputatie dat alle anderstaligen van de buurt hun kinderen er inschrijven. Maar zeker in een basisschool kan je de kwaliteit van het onderwijs niet handhaven als je meer dan 40 procent anderstalige kinderen in de klassen hebt."

Het decreet op de gelijke onderwijskansen heeft dus gefaald.

"Het idee blijft goed, maar er waren te weinig middelen voorzien en bepaalde maatregelen waren misschien iets te liberaal getint. En er is natuurlijk een verschil tussen de theoretische principes en de concrete realiteit op het veld. Er zijn wijzigingen nodig aan dat inschrijvingsrecht, zeker in het basisonderwijs. Mijn voorstel is dat ieder kind terecht moet kunnen bij een school in zijn buurt als onderwijsloket. Die lokale school moet de verantwoordelijkheid nemen, maar ze moet zo nodig wel kunnen doorverwijzen."

Overlegplatforms

Naar waar?

"Naar een andere school binnen het lokaal overlegplatform. Ik zou dat doorverwijzingsrecht alleen maar geven aan scholen die aangesloten zijn bij een lokaal overlegplatform. Gelukkig zijn de meesten dat. In zo'n lokaal overlegplatform kunnen de scholen samen bepalen wat de maximumgrens aan anderstalige kinderen in de klas is die ze kunnen dragen. Het decreet voorzag nu al dat een school die 10 procent méér anderstaligen telt dan het gemiddelde in de regio het recht heeft om door te verwijzen. Ik vind dat je daar mag aan toevoegen dat het maximum 40 procent is, tenzij de school er zelf voor kiest om meer anderstalige kinderen toe te laten natuurlijk. Dezelfde regeling kan ook voor kinderen die anders naar het buitengewoon onderwijs moeten worden verwezen. In principe moeten bijvoorbeeld autisten in het gewone onderwijs terecht kunnen, maar als je toevallig drie autisten in één klas krijgt, dan gaat dat niet meer. In dat geval zouden de scholen binnen een lokaal overlegplatform op dezelfde manier voor een verdeling moeten kunnen zorgen."

Meer autonomie voor de scholen dus?

"Het gelijke kansendecreet zou iets meer ruimte moeten laten aan de lokale overlegplatforms. Het gaat nu ook iets te veel uit van formele gelijke kansen. Aan de andere kant moet de overheid dan ook het recht krijgen om de resultaten te meten. Dat is iets waar de scholen nogal huiverig tegenover staan. Maar als de overheid wil weten welke resultaten leerprocessen geven zal ze dat hoedanook moeten meten."

Afschaffen

Het is ook de bedoeling de financiering te herzien?

"De beleidsnota bepaalt dat de totale financiering van het onderwijs gericht moet worden op gelijke kansen. Nu is dat een apart potje. Het is de bedoeling dat scholen in de toekomst gefinancierd zullen worden op basis van de behoeften van de leerlingen en niet langer op basis van de netten, maar ik vind dat in de financiering ook rekening moet kunnen worden gehouden met de mate waarin scholen zich engageren in lokale overlegplatforms. Die hervorming van de financiering wordt in ieder geval een moeilijke oefening."

In het secundair onderwijs wil de minister de beschotten tussen algemeen secundair en technisch secundair weghalen.

"Eigenlijk zou je de termen algemeen secundair en technisch secundair gewoon moeten afschaffen en vervangen door 'doorstroomrichtingen' en 'finaliteitsrichtingen'. Dat kan radicaal klinken maar door die opdeling zitten we in een waarderingssysteem dat je niet van vandaag op morgen kan veranderen. We moeten naar een vermenging van de jongeren, waarbij je bijvoorbeeld iedereen die wiskunde-gericht is samen zet. Op die manier voorkom je ook te vroege definitieve keuzes. De jongeren bij ons moeten iets te vroeg hun keuze maken, en dat leidt vaak tot verkeerde keuzes. En ook in het secundair moet je naar een financiering in functie van de individuele vrijheid van elke jongere om zijn talenten te ontplooien. Maar als we erin slagen om dat in het basisonderwijs goed te doen, dan zitten we al veel beter voor het secundair onderwijs."