Waterellende troef dit weekend. Ook in Limburg bewezen de overstromingen dat er nog veel werk aan de winkel is. Het waterbeleid komt tekort. sp.a-volksvertegenwoordiger Ludo Sannen vindt dat het Rubiconfonds terug zuurstof moet krijgen. Ook een volledige uitvoering van het decreet integraal waterbeleid en een striktere toepassing van de watertoets zijn volgens hem noodzakelijk.  

Rubiconfonds reanimeren

Het Rubiconfonds, dat de aanleg van overstromingsgebieden door intercommunales en lokale besturen financiert, werd in 2010 door minister van Ruimtelijke Ordening Philippe Muyters drooggelegd. sp.a bekwam nog dat lopende projecten nog subsidies kregen, maar voor nieuwe projecten wou Muyters geen geld meer vrijmaken. Lokale besturen werden ook niet meer opgeroepen om nieuwe projectvoorstellen in te dienen. De Vlaamse regering lijkt wel lessen te trekken uit overstromingen, maar haar aandacht verslapt zodra de nood minder hoog lijkt.

De noodzaak van de projecten die door het Rubiconfonds ondersteund worde, werd ook in Limburg door de overstromingen van dit weekend aangetoond. De Demer trad in Diepenbeek, Hasselt en Bilzen buiten haar oevers. De UHasselt moest op maandag 15 november alle lessen schrappen. In Halen werd het centrum door de overstromingen onder water gezet. Net hier zijn bijkomende maatregelen broodnodig, zoals de twee extra spaarbekkens die momenteel door het Vlaams Gewest worden aangelegd.

De overstromingen van dit weekend tonen aan dat het werk nog niet af is. Langs de Demer werden de drie grote wachtbekkens gevuld, net als het buitenbekken van het Schulensmeer. Bovendien nemen de overstromingsrisico's door de klimaatopwarming alleen maar toe, waardoor nog veel meer geïnvesteerd moet worden in waterbeheersing. Volgens cijfers van het KNMI tellen we sinds 2000 dan ook twee keer meer dagen met intensieve regen dan halverwege vorige eeuw. De klimaatverandering is hier de hoofdschuldige van. Zulke intensieve regen zal ook steeds frequenter voorvallen: volgens de klimaatscenario's van het KNMI élk jaar vanaf 2050.

Watertoets

Onder impuls van toenmalig Minister van Leefmilieu en huidig sp.a-volksvertegenwoordiger Ludo Sannen werd in 2003 de ‘watertoets' ingevoerd, als deel van het decreet integraal waterbeleid. Dat instrument moest er voor zorgen dat er geen huizen gebouwd worden in gebieden waarvan bekend is dat er vroeg of laat wateroverlast komt. De watertoets blijkt echter niet waterdicht te zijn. Er wordt te vrijblijvend mee omgesprongen, en de Vlaamse Regering heeft het decreet ook slechts deels uitgevoerd.

Vaak wordt het advies niet opgevolgd. Ludo Sannen pleit dan ook voor een hardere toepassing van de watertoets. "Het kan niet dat overheden blijven vergunningen uitreiken voor bouwwerken in overstromingsgebied. De watertoets moet opgevolgd worden." stelt Sannen.

Versnelling van investeringen in waterbeheersing

Maatschappelijk belangrijke investeringsprojecten hebben ook vaak een te lange doorlooptijd. De zogenaamde Commissie Speed deed verschillende aanbevelingen om tot een versnelde realisatie te komen. Dit kan ook voor investeringen in waterbeheersingswerken. De realisatie van wachtbekkens en overstromingsgebieden gaat vaak gepaard met onteigeningen die door de flessenhals bij de comités van aankoop jarenlang kunnen aanslepen. De commissie Speed bepleitte een systeem van erkend landmeter-experten voor het opstellen van schattingsverslagen zodat onteigeningsprocedures sneller kunnen worden doorlopen. Daar moet ook ten behoeve van het waterbeheer werk van gemaakt worden.

Zoals Limburgs gouverneur Herman Reynders betoogt: "Er zijn in onze provincie ook plaatsen waar nog bekkens of verhoogde dijken moeten aangelegd worden. Als ik dan verneem dat er ergens een landbouwer weigert grond te verkopen om een bekken aan te leggen...Dit soort zaken moet binnen de kortste tijd uit de wereld."

Bovendien moeten de besluitvormingsprocedures voor waterbeheersingswerken veel eenvoudiger.
Vandaag kan de realisatie van één en hetzelfde overstromingsgebied vier maal het onderwerp zijn van een openbaar onderzoek. Dat is van het goede teveel.

Plaatselijke buffering en infiltratie van regenwater

Regenwater wordt vandaag te snel afgevoerd wat voor een overbelasting van onze riolen en rivieren zorgt. sp.a vindt dat de Vlaamse Regering de verantwoordelijkheid heeft om samen met lokale besturen en waterketenbedrijven het grachtenstelsel te herstellen. Door het regenwater langer vast te houden, krijgt het de kans om in de bodem te sijpelen. Het wordt ook dringend tijd om werk te maken van een nieuwe gewestelijke stedenbouwkundige verordening die werk maakt van een ruimere buffering en infiltratie van regenwater bij de aanleg van nieuwe verharde oppervlakten. Het Vlaams parlement vroeg al in een resolutie van maart 2008 naar zo'n nieuwe verordening. VVSG en VLACO (rioolsector) hebben daar twee jaar geleden al een voorstel voor uitgewerkt, maar dat ligt sindsdien stof te vergaren.

Hervorming van het waterloopbeheer

In crisissituaties is het nodig om zo snel mogelijk alle betrokken actoren bij elkaar te brengen. De perikelen van het afgelopen weekend hebben echter nog maar eens aangetoond dat de bevoegdheidsverdeling van het waterbeheer veel te versnipperd is. De onderverdeling van de onbevaarbare waterlopen in drie categorieën (Vlaams Gewest, Provincies en Gemeenten) en de opdeling van de bevaarbare waterlopen onder twee Agentschappen (NV Scheepvaart en NV Waterwegen en Zeekanaal) is zeker aan herziening toe. Dit is trouwens in lijn met het Groenboek interne staatshervorming dat het principe van twee bevoegde niveaus per beleidssector vooropstelt. In Nederland bijvoorbeeld valt alles onder de bevoegdheid van één instantie: Rijkswaterstaat.