37% van de Vlaamse kiezers stelt dat de meeste moslims in België geen respect hebben voor de Europese cultuur en levenswijze. Dit staat in schril contrast met de moslimgemeenschappen zelf die vragende partij zijn om moslimkaders op te leiden die vertrouwd zijn met de Europese leefwijze. De overheid moet daarom meer aan de kar trekken van een onafhankelijk instituut voor islamitische studies, zegt Vlaams volksvertegenwoordiger Ludo Sannen (sp.a).

Reeds in 2003 keurde het Vlaams parlement mijn resolutie goed die de noodzaak van een opleiding voor moslimkaders in Vlaanderen erkent. Daarop stelde de huidige regering in haar regeerakkoord: "We maken snel werk van de inrichting van een volwaardige opleiding voor islamleraars en imams binnen het Vlaamse onderwijs. "

Een dergelijke opleiding is een conditio sine qua non om de islam beter in de Europese traditie in te bedden. Het huidige beperkte aanbod aan opleidingen beantwoordt niet geheel aan de vraag. Uit onderzoek blijkt dat moslims, en zeker de jongere generatie, van de imam praktische raad verwachten over het leven als moslim in een Europese context. Hetzelfde geldt voor islamleerkrachten en islamitische consulenten. Ze moeten vertrouwd zijn met de uitdagingen en kansen die onze westerse samenleving biedt.

Sinds de resolutie en het bewuste zinnetje in het regeerakkoord is het debat in Vlaanderen niet gestopt, maar tot uitvoering is het nooit gekomen. Uiteindelijk bracht het Centrum voor Migratie en Interculturele Studies (CeMIS) van de Universiteit Antwerpen eind vorig jaar een haalbaarheidsstudie uit. Zij maakt in de eerste plaats duidelijk dat een degelijke opleiding van moslimkaders een must is voor de moslimgemeenschap in Vlaanderen.

Met een theologische opleiding tot imam staan we in Vlaanderen evenwel nog nergens, dus is het geleidelijk opbouwen van knowhow en expertise een logische stap. In haar studie benadrukt het CeMIS dat een onafhankelijk hoger instituut de enige denkbare oplossing is. Ze verwoordt daarbij een aantal belangrijke voorwaarden. De wetenschappelijke geloofwaardigheid moet geruggensteund worden door de academische wereld. Ook moet de opleiding gedragen worden door alle moslimgemeenschappen en de moslimexecutieve. De studie toont ook aan dat de moslimgemeenschappen zelf expliciet vragen de overheid een belangrijke rol te laten spelen bij de oprichting.  

De moslimgemeenschappen verwachten dus heel veel van de overheid. Het volstaat daarom niet dat de overheid enkel wacht op een initiatief vanuit het middenveld om daarna met erkenning en financiële middelen over de brug te komen. De overheid moet juist nu al bijkomende stimulansen creëren en ondersteuning verlenen om een hoger onafhankelijk instituut mogelijk te maken. Zonder haar neutraliteit te compromitteren natuurlijk.

Dat is geen eenvoudige oefening, maar enkele denksporen hebben wellicht al voldoende draagvlak om sneller tot keuzes te kunnen overgaan.

Voor de wetenschappelijke invulling van de opleiding zijn de Vlaamse universiteiten een logische partner, in het bijzonder Leuven en Antwerpen. Niet alleen heeft de Universiteit Antwerpen het huidige onderzoek uitgevoerd, op dit moment loopt er een bijkomend onderzoek naar de inhoudelijke invulling van de voorgestelde opleiding. Leuven heeft dan weer de knowhow, niet alleen omwille van haar theologische traditie maar ook omdat er nu reeds een masteropleiding bestaat met optie Islam. Bovendien spreekt het voor zich dat de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie moet oordelen of deze bachelor- en masteropleidingen voldoende kwaliteit halen.

In de creatie van maatschappelijke waardering en erkenning speelt de moslimexecutieve een vooraanstaande rol. Tegelijkertijd mag een theologische masteropleiding geen verlengstuk worden van de executieve. De opleiding moet immers ook de nodige kritische reflectie aan de dag leggen ten opzichte van de islambeleving. Vergelijk het met de verhouding tussen de Leuvense theologiefaculteit en het episcopaat. Die behelst een gezonde mate van kritische spanning.

De overheid kan zelf geen theologieopleiding organiseren. Dat staat buiten kijf. Maar zij kan het zich evenmin veroorloven dat het gestarte proces blijft steken in een studie. Zij moet actief de betrokken partijen  samenbrengen en stimuleren: een moeilijke maar onvermijdelijke en noodzakelijke oefening om de Islam echt de kans te geven zich in onze Europese traditie in te bedden en daarmee ook de islamfobie te counteren.

Lees het opniniestuk op De Standaard online

Lees het onderzoek van het Instituut voor Sociaal en Politiek Opinieonderzoek (ISPO) naar islamfobie